ઈરાન તરફ આગળ વધી રહ્યું છે અમેરિકી વોરશિપ:એરક્રાફ્ટ કેરિયર USS અબ્રાહમ લિંકન પણ સામેલ; વેનેઝુએલા પર હુમલા પહેલાં આવી જ ઘેરાબંધી કરી હતી

ઈરાનમાં ચાલી રહેલા સરકાર વિરોધી પ્રદર્શનો વચ્ચે અમેરિકા ઈરાનની આસપાસ પોતાની સૈન્ય હાજરી વધારવાની તૈયારીમાં છે. અમેરિકી નૌકાદળનું USS અબ્રાહમ લિંકન કેરિયર સ્ટ્રાઈક ગ્રુપ સાથે સાઉથ ચાઈના સીથી મિડલ ઈસ્ટ તરફ રવાના થઈ ગયું છે. USS અબ્રાહમ લિંકન અમેરિકી નૌકાદળનું ન્યુક્લિયર-પાવર્ડ એરક્રાફ્ટ કેરિયર છે. તેને વિશ્વના સૌથી મોટા અને સૌથી શક્તિશાળી યુદ્ધ જહાજોમાંનું એક માનવામાં આવે છે. અમેરિકી ન્યૂઝ વેબસાઈટ ન્યૂઝ નેશનના રિપોર્ટ અનુસાર, આ નિર્ણય ઈરાની એરસ્પેસ બંધ થયાના બરાબર એક કલાક પછી લેવામાં આવ્યો છે. રિપોર્ટ અનુસાર, સ્ટ્રાઈક ગ્રુપને ચીનની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવા માટે સાઉથ ચાઈના સીમાં તૈનાત કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ હવે તેની હિલચાલ જોવા મળી છે. તેને મિડલ ઈસ્ટ પહોંચવામાં લગભગ એક અઠવાડિયું લાગી શકે છે. જોકે, અમેરિકી અધિકારીઓ દ્વારા હજુ સુધી તેની પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી. અમેરિકાએ વેનેઝુએલામાં પણ હુમલા પહેલા આ જ રીતે તૈનાતી વધારી હતી. મિડલ ઇસ્ટમાં કોઈ અમેરિકી કેરિયર સ્ટ્રાઇક ગ્રુપ તૈનાત નથી ન્યૂઝ નેશનના વ્હાઇટ હાઉસ સંવાદદાતા કેલી મેયરે સૂત્રોને ટાંકીને જણાવ્યું કે આ ગ્રુપ હવે સાઉથ ચાઇના સીથી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) ક્ષેત્ર તરફ જઈ રહ્યું છે. જે મિડલ ઇસ્ટ, ઉત્તર-પૂર્વીય આફ્રિકા, સેન્ટ્રલ એશિયા અને સાઉથ એશિયાના 21 દેશોને આવરી લે છે. હાલમાં મિડલ ઇસ્ટમાં કોઈ અમેરિકી કેરિયર સ્ટ્રાઇક ગ્રુપ હાજર નથી. આ પહેલા USS અબ્રાહમ લિંકન સાઉથ ચાઇના સીમાં રૂટિન ઓપરેશન કરી રહ્યું હતું. તેમાં એક સુપરકેરિયર, 3-6 ડિસ્ટ્રોયર્સ, 1-2 સબમરીન, 7000-8000 સૈનિકો અને 65-70 વિમાનો (F-35, F/A-18 વગેરે) સામેલ છે. USS અબ્રાહમ લિંકન કેરિયર સ્ટ્રાઈક ગ્રુપ-3 નો ભાગ છે USS અબ્રાહમ લિંકન અમેરિકાના કેરિયર સ્ટ્રાઈક ગ્રુપ-3 (CSG-3) નો ભાગ છે, જેમાં એક ન્યુક્લિયર-પાવર્ડ એરક્રાફ્ટ કેરિયર સાથે ઘણા યુદ્ધ જહાજો અને સબમરીનનો સમાવેશ થાય છે. અમેરિકી નેવીની સત્તાવાર વેબસાઇટ એપરપેક નેવી અનુસાર, આ ગ્રુપમાં 1 એરક્રાફ્ટ કેરિયર USS અબ્રાહમ લિંકન સાથે સામાન્ય રીતે 3 થી 4 ગાઈડેડ-મિસાઈલ ડિસ્ટ્રોયર્સ હોય છે, જે એર ડિફેન્સ, એન્ટી-સબમરીન અને લેન્ડ-એટેક ઓપરેશન કરી શકે છે. આ ગ્રુપમાં 1 ક્રુઝરનો પણ સમાવેશ થાય છે, જે ઓપરેશન્સ દરમિયાન કમાન્ડ અને કંટ્રોલનું કામ કરે છે. જોકે, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ક્રુઝરની જગ્યાએ ડિસ્ટ્રોયર્સનો સમાવેશ થવા લાગ્યો છે. આ ઉપરાંત, આ ગ્રુપમાં 1 થી 2 ન્યુક્લિયર એટેક સબમરીન તૈનાત રહે છે, જે દુશ્મનના જહાજો અને સબમરીનને ટ્રેક કરવાની સાથે ‘ટોમાહોક’ મિસાઈલો પણ છોડી શકે છે. લોજિસ્ટિક સપોર્ટ માટે 1-2 સપોર્ટ જહાજો (જેમ કે ઓઈલર અને સપ્લાય શિપ) પણ સાથે ચાલે છે. કુલ મળીને, કેરિયર સ્ટ્રાઈક ગ્રુપ-3 1 કેરિયર, 3-6 સરફેસ વોરશિપ, 1-2 સબમરીન અને સપોર્ટ શિપ્સ સાથે ચાલે છે. અમેરિકાએ મિડલ ઈસ્ટમાંથી કર્મચારીઓને બહાર કાઢવાનું શરૂ કર્યું અમેરિકાએ મિડલ ઈસ્ટમાં તેના કેટલાક સૈન્ય અડ્ડાઓ પરથી કર્મચારીઓને બહાર કાઢવાનું શરૂ કરી દીધું છે. રોયટર્સ અનુસાર, કતારમાં સ્થિત અલ ઉદૈદ એર બેઝ (જે મિડલ ઈસ્ટનો સૌથી મોટો અમેરિકી બેઝ છે અને લગભગ 10,000 સૈનિકો તૈનાત છે) પરથી કેટલાક કર્મચારીઓને બુધવાર સાંજ સુધીમાં બહાર નીકળવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે કેરિયર સ્ટ્રાઇક ગ્રુપને આટલે દૂરથી લાવવાનો અર્થ એ છે કે અમેરિકા માત્ર એક નાના હુમલાની તૈયારી નથી કરી રહ્યું. આવો હુમલો તો લાંબા અંતરના B-2 બોમ્બર અથવા પર્શિયન ગલ્ફમાં હાજર ટોમહોક મિસાઇલવાળા ડિસ્ટ્રોયરથી પણ કરી શકાય છે. મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર, આખા કેરિયર ગ્રુપને ઇન્ડો-પેસિફિકમાંથી હટાવીને લાવવાનો અર્થ એ છે કે અમેરિકા લાંબા સમય સુધી હાજરી અને જરૂર પડ્યે સતત ઓપરેશનની તૈયારી કરી રહ્યું છે. મિડલ ઇસ્ટમાં 30,000 થી 40,000 અમેરિકી સૈનિકો તૈનાત મિડલ ઇસ્ટ (CENTCOM) માં હાલમાં અમેરિકી સૈન્યની હાજરી ઘણી મજબૂત છે. મિડલ ઇસ્ટ અને પર્શિયન ગલ્ફમાં લગભગ 30,000 થી 40,000 અમેરિકી સૈનિકો તૈનાત છે. હાલમાં મિડલ ઇસ્ટમાં લગભગ 6 નૌકાદળના જહાજો હાજર છે, જેમાં 3 ગાઇડેડ મિસાઇલ ડિસ્ટ્રોયર સામેલ છે, જે બેલિસ્ટિક મિસાઇલ ડિફેન્સ અને અન્ય ઓપરેશન માટે સક્ષમ છે. શું ઈરાન અમેરિકા સામે ટકી શકશે? ગ્લોબલ ફાયરપાવર ઇન્ડેક્સ અનુસાર, ઈરાન વિશ્વની 16મી સૌથી મજબૂત સેના છે. જેમાં લગભગ 6 લાખ સક્રિય સૈનિકો, 1,700 થી વધુ ટેન્ક, 500 થી વધુ એરક્રાફ્ટ અને મજબૂત મિસાઈલ આર્સેનલનો સમાવેશ થાય છે, પરંતુ અમેરિકાની સરખામણીમાં તેની એરફોર્સ અને નેવી ઘણી નબળી છે. અમેરિકા પાસે 13,000 થી વધુ એરક્રાફ્ટ અને 4 લાખથી વધુ આર્મર્ડ વાહનો છે. ઈરાનની તાકાત તેની મિસાઈલોમાં છે, જે 2,000 કિમી સુધીની રેન્જ ધરાવે છે અને પર્શિયન ગલ્ફમાં અમેરિકી બેઝ (જેમ કે કતરનો અલ ઉદૈદ) ને નિશાન બનાવી શકે છે. તાજેતરના વર્ષોમાં ઈરાનની સ્થિતિ નબળી પડી છે. 2024-25માં ઈરાનના ન્યુક્લિયર પ્રોગ્રામ પર ઈઝરાયેલ-અમેરિકાના હુમલાઓથી નુકસાન થયું, જેનાથી તેની સંરક્ષણ ક્ષમતા પ્રભાવિત થઈ. તેમ છતાં, નિષ્ણાતો માને છે કે ઈરાન લાંબા સમય સુધી ગેરિલા-શૈલીનું યુદ્ધ લડી શકે છે, ઓઈલ શિપિંગ રૂટ્સ (જેમ કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ) ને બ્લોક કરી શકે છે અથવા સાયબર હુમલાઓથી અમેરિકી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. અમેરિકા પહેલા પણ ઈરાન પર હુમલો કરી ચૂક્યું છે. જૂનમાં અમેરિકાએ ઈરાનના 3 પરમાણુ ઠેકાણાઓ પર હુમલો કર્યો હતો. આ ઠેકાણાઓ ફોર્ડો, નતાન્ઝ અને ઇસ્ફહાન હતા. ઈરાને નો ફ્લાય ઝોન જાહેર કર્યો હતો ઈરાને વિરોધ પ્રદર્શનો વચ્ચે સોમવારે તેના એરસ્પેસને મોટાભાગની ફ્લાઇટ્સ માટે અસ્થાયી રૂપે બંધ કરી દીધો હતો અને નોટિસ ટુ એર મિશન્સ (NOTAM) જાહેર કર્યું હતું. જોકે, તેને થોડા કલાકો પછી હટાવી લેવામાં આવ્યું હતું. ઇન્ડિગો, લુફ્થાંસા અને એરોફ્લોટ સહિતની ઘણી એરલાઇન્સ તેનાથી પ્રભાવિત થઈ હતી અને પ્રદેશમાં વધતા મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલાના ખતરા વચ્ચે ઘણી એરલાઇન્સે ઇરાની હવાઈ ક્ષેત્ર ટાળવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. ઇન્ડિગોએ જણાવ્યું હતું કે ઇરાનના અચાનક હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ કરવાને કારણે તેની કેટલીક આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ પ્રભાવિત થઈ છે. જ્યારે, એર ઇન્ડિયાએ જણાવ્યું હતું કે જે ફ્લાઇટ્સ આ ક્ષેત્રમાંથી પસાર થાય છે, તે હવે અન્ય માર્ગોનો ઉપયોગ કરી રહી છે, જેના કારણે વિલંબ થઈ રહ્યો છે. ઈરાનમાં છેલ્લા 19 દિવસથી પ્રદર્શનો ચાલુ ઈરાનમાં 28 ડિસેમ્બરથી શરૂ થયેલી હિંસા ઘણા કારણોસર ભડકી છે. આ પ્રદર્શનો અત્યાર સુધીના સૌથી મોટા પ્રદર્શનોમાંથી એક માનવામાં આવે છે. મોંઘવારી અને આર્થિક સંકટ: ઈરાની ચલણ રિયાલની કિંમત ઇતિહાસમાં સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. 1 અમેરિકી ડોલરની કિંમત લગભગ 1,455,000 થી 1,457,000 રિયાલ (ઓપન માર્કેટ રેટ) થઈ ગઈ છે. ચા, બ્રેડ જેવી રોજિંદી વસ્તુઓ પણ ખૂબ મોંઘી થઈ ગઈ છે (મોંઘવારી 50-70% થી વધુ). વેપારીઓની હડતાળ: 28 ડિસેમ્બર 2025 ના રોજ તેહરાનના મોટા બજારના વેપારીઓએ દુકાનો બંધ કરીને વિરોધ શરૂ કર્યો, જે ઝડપથી આખા દેશમાં ફેલાઈ ગયો. લોકો મૂળભૂત જરૂરિયાતો માટે પરેશાન છે. સરકાર વિરુદ્ધ ગુસ્સો: લોકો સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લાહ ખામેનેઈ અને ઇસ્લામિક રિપબ્લિકની સમગ્ર વ્યવસ્થા વિરુદ્ધ નારા લગાવી રહ્યા છે. ઘણા લોકો જૂની રાજશાહી (શાહનું શાસન) પાછી લાવવાની માગ કરી રહ્યા છે. કડક કાર્યવાહી: સુરક્ષા દળોએ ગોળીબાર કર્યો જેનાથી હજારો લોકોના મોત થયા (અંદાજ 2,000 થી 12,000 સુધી, વિવિધ સ્ત્રોતો અનુસાર). ઇન્ટરનેટ અને ફોન બંધ કરી દેવામાં આવ્યા, જેનાથી હિંસા વધુ વધી. આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ: ઈરાન સરકાર, અમેરિકા અને ઈઝરાયેલને હિંસા ભડકાવવા માટે જવાબદાર ઠેરવી રહી છે. ટ્રમ્પે પ્રદર્શનકારીઓને સમર્થન આપ્યું હતું અને હસ્તક્ષેપ કરવાની ધમકી આપી હતી. વેનેઝુએલામાં પણ ટ્રમ્પે પહેલા તૈનાતી વધારી, પછી હુમલો કર્યો હતો વેનેઝુએલાની આસપાસ પણ અમેરિકાએ આવી સૈન્ય તૈનાતી વધારી હતી. 2025ના ઓગસ્ટ મહિનાથી શરૂ કરીને, અમેરિકી સરકારે કેરેબિયન સાગરમાં (વેનેઝુએલાના તટની નજીક) પોતાની સૈન્ય હાજરીને ઝડપથી વધારી. આ ઓપરેશનનું નામ સધર્ન સ્પીયર હતું. અમેરિકાએ યુએસએસ ગેરાલ્ડ આર. ફોર્ડ (દુનિયાનું સૌથી મોટું અને સૌથી આધુનિક એરક્રાફ્ટ કેરિયર)ને ઓક્ટોબર 2025માં યુરોપથી સીધું કેરેબિયન મોકલી દીધું. આ કેરિયર સ્ટ્રાઈક ગ્રુપ ઘણા ડિસ્ટ્રોયર, ક્રુઝર અને અન્ય જહાજો સાથે આવ્યું હતું, જેમાં હજારો ફાઈટર જેટ (જેમ કે F-35), હેલિકોપ્ટર અને અન્ય હથિયારો સામેલ હતા. કેરિયરને વેનેઝુએલાના દરિયાકિનારેથી માત્ર 100-450 કિલોમીટર દૂર રાખવામાં આવ્યું. જાન્યુઆરી 2026માં અમેરિકી સ્પેશિયલ ફોર્સે વેનેઝુએલામાં દરોડા પાડ્યા અને રાષ્ટ્રપતિ માદુરો અને તેમની પત્નીને પકડી લીધા. આ પછી ટ્રમ્પે વેનેઝુએલાને પોતાના નિયંત્રણમાં લીધું.



Source link