‘કંગાળ’ દેશ પાકિસ્તાનના હજુ વધારે ખરાબ દિવસો આવશે:ભારત-EU ડીલથી પાકિસ્તાનના હોશ ઉડ્યા; પડોશી દેશને હવે અબજોનું નુકસાન, અર્થતંત્ર ખાડે જશે

ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) વચ્ચે થયેલી ઐતિહાસિક ફ્રી ટ્રેડ ડીલ (FTA) એ પાકિસ્તાનની ઉંઘ ઉડાવી દીધી છે. અત્યાર સુધી યુરોપના બજારમાં જે ટેક્સટાઇલ અને ગાર્મેન્ટ સેક્ટરમાં પાકિસ્તાન ‘GSP પ્લસ’ સ્ટેટસ હેઠળ ડ્યુટી-ફ્રી એક્સેસનો ફાયદો ઉઠાવતું હતું, તે હવે ભારતના ઝીરો-ડ્યુટી પ્રવેશ સાથે ખતમ થઈ જશે. આર્થિક પાયમાલીનો સામનો કરી રહેલા પાકિસ્તાન માટે આ ડીલ ‘મધર ઓફ ઓલ સેટબેક’ સાબિત થઈ રહી છે, કારણ કે તેના કારણે પાકિસ્તાનના ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગને વાર્ષિક અબજો ડોલરનું નુકસાન અને લાખો નોકરીઓ જવાનો ખતરો પેદા થયો છે. ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) ના ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (FTA) થી પાકિસ્તાનમાં 1 નોકરીઓ જોખમમાં છે. તેને અબજો ડોલરના નુકસાનનો પણ ડર છે. મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર, પાકિસ્તાને આ કરાર અંગે ગુરુવારે જણાવ્યું હતું કે તે EU ના અધિકારીઓના સંપર્કમાં છે. તે એ સમજવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે કે ભારત-EU FTA ની તેની નિકાસ પર શું અસર પડશે. તે જ સમયે, પાકિસ્તાનના પૂર્વ વાણિજ્ય મંત્રી ગોહર એજાઝે સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું- EU સાથે પાકિસ્તાનનો ‘ઝીરો-ટેરિફ હનીમૂન’ સમાપ્ત થઈ ગયો છે અને લગભગ એક કરોડ નોકરીઓ જોખમમાં છે. સરકારે ઉદ્યોગોને સસ્તી વીજળી, ઓછા ટેક્સ અને સરળ લોન આપવી જોઈએ, જેથી તેઓ અન્ય દેશોના ઉદ્યોગો સાથે સ્પર્ધા કરી શકે. ભારત અને (EU) એ 27 જાન્યુઆરીના રોજ FTA પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ કરારથી બે એવી અર્થવ્યવસ્થાઓ એકસાથે આવી છે, જે વિશ્વની લગભગ એક-ચતુર્થાંશ વસ્તી, 25% વૈશ્વિક GDP અને લગભગ 2 અબજ લોકોનું સંયુક્ત બજાર બનાવે છે. યુરોપિયન માર્કેટમાં પાકિસ્તાનની લીડ ખતમ થવાનો ખતરો પાકિસ્તાન આ ડીલથી પરેશાન છે કારણ કે લાંબા સમયથી તેને યુરોપિયન માર્કેટમાં ભારત પર લીડ મળી હતી. આનું કારણ EUની GSP પ્લસ યોજના હતી. આ યોજના હેઠળ પાકિસ્તાનને તેના લગભગ 66% ઉત્પાદનોને ટેક્સ વિના યુરોપ મોકલવાની સુવિધા મળી હતી. આમાં કાપડ અને રેડીમેડ કપડાં જેવી વસ્તુઓનો સમાવેશ થતો હતો. જ્યારે ભારતને આવી જ વસ્તુઓ પર 9 થી 12% સુધી ટેક્સ ચૂકવવો પડતો હતો. આમ છતાં, પાકિસ્તાનની ટેક્સટાઇલ નિકાસ 6.2 અબજ ડોલર રહી, જ્યારે ભારતની ટેક્સટાઇલ નિકાસ 5.6 અબજ ડોલરની હતી. હવે ભારત અને EU વચ્ચે થયેલો આ ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ, જેને ‘મધર ઓફ ઓલ ડીલ્સ’ કહેવામાં આવી રહ્યો છે, તે ભારતને યુરોપમાં ટેક્સ વિનાનું મોટું બજાર આપે છે. આનાથી પાકિસ્તાનની તે સરસાઈ લગભગ સમાપ્ત થઈ જાય છે. આની સાથે જ પાકિસ્તાનની GSP પ્લસ સુવિધા, જે તેને 2014માં મળી હતી, તે ડિસેમ્બર 2027માં સમાપ્ત થવાની છે. જો તેને આગળ લંબાવવામાં નહીં આવે, તો પાકિસ્તાનને યુરોપમાં મળતી આ ખાસ વેપાર સુવિધા સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ શકે છે. EU પાકિસ્તાનનું સૌથી મોટું એક્સપોર્ટ માર્કેટ EU પાકિસ્તાનનું સૌથી મોટું એક્સપોર્ટ માર્કેટ છે. આવા સંજોગોમાં પાકિસ્તાનના વેપારી વર્ગને ડર છે કે આ કરાર પછી તે યુરોપિયન બજારમાં પોતાની પકડ ગુમાવી શકે છે અને અન્ય દેશો સાથેની સ્પર્ધા વધુ મુશ્કેલ બનશે. ઓલ પાકિસ્તાન ટેક્સટાઈલ મિલ્સ એસોસિએશનના પ્રમુખ કામરાન અરશદે જણાવ્યું હતું કે ભારત હવે યુરોપિયન બજારમાં ઘણું સ્પર્ધાત્મક બની ગયું છે. ઘણા ક્ષેત્રોમાં પાકિસ્તાનની GSP પ્લસ સરસાઈ સમાપ્ત થઈ ગઈ છે. FPCCI ના ઉપાધ્યક્ષ સાકિબ ફૈયાઝ મગૂને કહ્યું કે જેવી રીતે ભારતને EU માં ટેક્સ વિના પહોંચ મળશે, પાકિસ્તાનની લીડ ખતમ થઈ જશે અને તેની નિકાસને ભારે નુકસાન થઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું કે એકવાર બજાર હાથમાંથી નીકળી ગયું, તો તેને પાછું મેળવવું ખૂબ મુશ્કેલ હોય છે. પાકિસ્તાને કહ્યું- GSP પ્લસ યોજના EU માટે પણ ફાયદાકારક પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા તાહિર અંદ્રાબીએ કહ્યું કે GSP પ્લસ યોજના પાકિસ્તાન અને EU બંને માટે ફાયદાકારક રહી છે. આના દ્વારા યુરોપને સસ્તા કપડાં અને રેડીમેડ સામાનનો સતત પુરવઠો મળતો રહ્યો છે. તેમણે જણાવ્યું કે જીએસપી પ્લસનો મુદ્દો ગયા વર્ષે થયેલી વ્યૂહાત્મક વાતચીતમાં ઉઠ્યો હતો અને ત્યારબાદ EU અને તેના સભ્ય દેશો સાથેની ઘણી બેઠકોમાં તેના પર ચર્ચા થઈ છે. પાકિસ્તાન આ મામલાને બ્રસેલ્સ સ્થિત EUના મુખ્યાલય અને અલગ-અલગ સભ્ય દેશો સાથે સતત ઉઠાવી રહ્યું છે. આ કરાર લાગુ થયા પછી ભારતના લગભગ 95% લેબર બેઝ્ડ પ્રોડક્ટ્સને EUમાં ટેક્સ વિના પહોંચ મળશે. જ્યારે યુરોપથી ભારત આવતી લક્ઝરી કારો અને વાઇન પણ સસ્તી થઈ જશે. ભારત-યુરોપિયન યુનિયનમાં 18 વર્ષ પછી ટ્રેડ ડીલ ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) વચ્ચે 18 વર્ષની લાંબી વાતચીત પછી 27 જાન્યુઆરીએ FTA થયું. ભારત અને યુરોપિયન યુનિયનના નેતાઓએ મંગળવારે 16મી ભારત-EU સમિટ દરમિયાન તેની જાહેરાત કરી. ન્યૂઝ એજન્સી PTI અનુસાર, આ કરારને 2027માં લાગુ કરવામાં આવવાની સંભાવના છે. આ ડીલ પછી ભારતમાં ઇમ્પોર્ટ થતી યુરોપિયન કારો જેવી કે BMW, મર્સિડીઝ પર લાગતા ટેક્સને 110% થી ઘટાડીને 10% કરી દેવામાં આવશે. આ ઉપરાંત ભારતમાં યુરોપથી આવતી દારૂ અને વાઇન પર ટેક્સ ઓછો થઈ શકે છે. યુરોપિયન દેશોના દારૂ પર હાલમાં 150% ટેરિફ લાગે છે. તેને ઘટાડીને 20-30% કરવામાં આવશે. મર્સિડીઝ-BMWની ઇમ્પોર્ટેડ કારો ભારતમાં સસ્તી થશે ભારતમાં હવે યુરોપથી ઇમ્પોર્ટ થતી કારો સસ્તી થઈ જશે. ભારત સરકારે યુરોપથી આવતી કારો પર લાગતી ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટીને 110% થી ઘટાડીને 10% કરી દીધી છે. જોકે, સરકારે આ માટે 2.5 લાખ વાહનોની વાર્ષિક મર્યાદા નક્કી કરી છે. આ નિર્ણય ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે થયેલા ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટનો ભાગ છે. જોકે, ભારતમાં મર્સિડીઝ બેન્ઝ અને BMWની મોટાભાગની લોકપ્રિય કારો પહેલાથી જ લોકલ એસેમ્બલી દ્વારા બને છે. એટલે કે, પાર્ટ્સ ઇમ્પોર્ટ કરીને અહીં જોડીને બનાવવામાં આવે છે. તેના પર ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટી ફક્ત 15-16.5% સુધી લાગે છે, તેથી EU સાથે FTA થવાથી તેની કિંમતમાં કોઈ મોટો ફેરફાર આવશે નહીં.



Source link