રશિયાને ટ્રમ્પના દાવા પર વિશ્વાસ નથી:કહ્યું- ભારતે તેલની ખરીદી રોકવા અંગે કંઈ કહ્યું નથી, અમે ટ્રમ્પના નિવેદનનો અર્થ સમજી રહ્યા છીએ

રશિયાએ મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે ભારત સરકાર તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આવ્યું નથી, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હોય કે ભારત રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી બંધ કરવા જઈ રહ્યું છે. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, ક્રેમલિનના પ્રવક્તા અને રશિયાના પ્રવક્તા દિમિત્રી પેસ્કોવે જણાવ્યું હતું કે રશિયા, ભારતને લઈને ટ્રમ્પની ટિપ્પણીઓનું વિશ્લેષણ કરી રહ્યું છે. જ્યારે તેમને સીધું પૂછવામાં આવ્યું કે શું ભારતે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે, ત્યારે તેમણે કહ્યું કે અત્યાર સુધી દિલ્હી તરફથી આ મુદ્દે કોઈ નિવેદન આવ્યું નથી. ટ્રમ્પનો દાવો- ભારત રશિયન તેલ ખરીદવાનું બંધ કરશે પેસ્કોવનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે, જ્યારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સોમવારે કહ્યું હતું કે ભારતે અમેરિકા સાથે થયેલી ટ્રેડ ડીલ હેઠળ રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરવા પર સહમતિ દર્શાવી છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોમવારે જાહેરાત કરી હતી કે અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે એક વેપાર કરાર થયો છે. આ હેઠળ અમેરિકાએ ભારતીય સામાન પર લાગતો ટેરિફ 50% થી ઘટાડીને 18% કરવા પર સહમતિ આપી છે. તેના બદલામાં ટ્રમ્પનો દાવો છે કે ભારત, રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરશે અને વેપાર સંબંધિત અવરોધો પણ ઘટાડશે. ભારતે તેમની આ જાહેરાતને ન તો સ્વીકારી છે કે ન તો નકારી છે. યુક્રેન યુદ્ધ શરૂ થયા પછી રશિયન તેલની ખરીદીમાં વધારો થયો ફેબ્રુઆરી 2022માં રશિયાએ યુક્રેન પર સૈન્ય હુમલો કર્યો હતો. આ પછી બંને દેશો વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું, જે હજુ પણ ચાલુ છે. આ યુદ્ધના કારણે અમેરિકા અને યુરોપિયન દેશોએ રશિયા પર કડક આર્થિક પ્રતિબંધો લગાવ્યા, ખાસ કરીને તેના તેલ અને ગેસ ક્ષેત્ર પર. આ પ્રતિબંધોને કારણે રશિયાને પોતાનું ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તા ભાવે વેચવા માટે નવા ખરીદદારો શોધવા પડ્યા. આ સમયગાળા દરમિયાન ભારતે રશિયા પાસેથી રાહત દરે તેલ ખરીદવાનું શરૂ કર્યું. નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં ભારત અને રશિયાનો દ્વિપક્ષીય વેપાર વધીને 68.7 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી ગયો. પરંતુ તેમાં મોટો હિસ્સો ક્રૂડ ઓઇલનો હતો. ભારતે એકલાએ 52.73 અબજ ડોલરનું ક્રૂડ ઓઇલ રશિયા પાસેથી ખરીદ્યું હતું. મંત્રીએ તેલ ખરીદીમાં ઘણી વાતો સ્વીકારી હતી હવે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ કહી રહ્યા છે કે ભારત રશિયા પાસેથી તેલની આયાત રોકવા પર સહમત થઈ ગયું છે. જો ભારત ખરેખર રશિયન તેલની આયાત સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દે છે, તો ભારત-રશિયાનો કુલ દ્વિપક્ષીય વેપાર ઘટીને 20 અબજ ડોલરથી પણ નીચે આવી શકે છે. ભારતના પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ ગયા મહિને કહ્યું હતું કે રશિયાથી ક્રૂડ ઓઇલની આયાતમાં આગળ પણ ઘટાડો થવાની સંભાવના છે. પુરીએ બ્લૂમબર્ગને આપેલા એક ઈન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું હતું કે રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદીમાં આવેલો ઘટાડો કોઈ રાજકીય કે વિદેશી દબાણને કારણે નહીં, પરંતુ બજારની પરિસ્થિતિઓનું પરિણામ છે. તેમણે કહ્યું હતું કે ભારત હવે તેલ પુરવઠા માટે કોઈ એક દેશ પર નિર્ભર રહેવા માંગતું નથી અને આ જ કારણોસર અલગ-અલગ દેશો પાસેથી તેલ ખરીદીને પુરવઠાના સ્ત્રોતોમાં વિવિધતા લાવવામાં આવી રહી છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે રશિયાથી તેલનો પુરવઠો ઘટીને લગભગ 13 લાખ બેરલ પ્રતિદિન રહી ગયો છે, જ્યારે ગયા વર્ષે તે સરેરાશ 18 લાખ બેરલ પ્રતિદિન હતો. જોકે, પુરીએ રશિયન તેલની આયાતમાં ઘટાડા અંગે કોઈ અમેરિકી દબાણનો ઉલ્લેખ કર્યો ન હતો, પરંતુ ટ્રમ્પ ખુલ્લેઆમ દાવો કરી રહ્યા છે કે તેમણે ભારતને રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદતા રોક્યું છે. અમેરિકા રશિયન તેલનું વેચાણ રોકીને પુતિન પર દબાણ વધારવા માગે છે અમેરિકા, પુતિન પર દબાણ વધારવા માટે ભારત સહિત ઘણા દેશોને કહી રહ્યું છે કે તેઓ રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી બંધ કરે. ભારતે આ દબાણને ખોટું અને અયોગ્ય ગણાવ્યું છે અને કહ્યું છે કે તેની ઊર્જા નીતિ દેશના હિતો અનુસાર નક્કી થાય છે. ગયા અઠવાડિયે દાવોસમાં પણ બેસેન્ટે ફોક્સ ન્યૂઝને કહ્યું હતું કે ટ્રમ્પ દ્વારા 25% ટેરિફ લગાવ્યા પછી ભારતે તેલની ખરીદી ઘણી ઓછી કરી દીધી હતી અને હવે લગભગ બંધ કરી દીધી છે. કેટલાક તાજેતરના અહેવાલોમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતની કેટલીક ખાનગી કંપનીઓએ રશિયા પાસેથી તેલની આયાત ઓછી કરી છે, પરંતુ ભારત સરકારનું કહેવું છે કે રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી ચાલુ છે. ભારત રશિયન તેલ ખરીદવાના મામલે ત્રીજા નંબરે પહોંચ્યું ડિસેમ્બર 2025માં ભારત રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવામાં ત્રીજા નંબરે આવી ગયું. તુર્કી બીજો સૌથી મોટો ખરીદદાર બન્યો. તુર્કીએ 2.6 બિલિયન યુરોનું તેલ ખરીદ્યું. ભારતે ડિસેમ્બરમાં રશિયા પાસેથી 2.3 બિલિયન યુરો એટલે કે લગભગ 23,000 કરોડ રૂપિયાનું તેલ ખરીદ્યું. નવેમ્બરમાં ભારતે 3.3 બિલિયન યુરો એટલે કે લગભગ 34,700 કરોડ રૂપિયાનું તેલ ખરીદ્યું હતું. ચીન હજુ પણ સૌથી મોટો ખરીદદાર રહ્યું છે, તેણે ડિસેમ્બરમાં રશિયા પાસેથી 6 બિલિયન યુરો એટલે કે લગભગ 63,100 કરોડ રૂપિયાનું તેલ ખરીદ્યું. ભારતની ખરીદી ઘટવાનું સૌથી મોટું કારણ રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ રહ્યું. રિલાયન્સની જામનગર રિફાઇનરીએ રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી લગભગ અડધી કરી દીધી. પહેલા રિલાયન્સ સંપૂર્ણ સપ્લાય રશિયાની કંપની રોસનેફ્ટ પાસેથી લેતી હતી, પરંતુ અમેરિકાના પ્રતિબંધોના ડરથી હવે કંપનીઓ રશિયા પાસેથી ઓછું તેલ ખરીદી રહી છે. રિલાયન્સ ઉપરાંત સરકારી તેલ કંપનીઓએ પણ ડિસેમ્બરમાં રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી લગભગ 15% ઘટાડી દીધી. રશિયાએ ડિસ્કાઉન્ટ આપવાનું ઓછું કર્યું યુક્રેન યુદ્ધ પછી રશિયાએ 20-25 ડોલર પ્રતિ બેરલ સસ્તું ક્રૂડ ઓઇલ વેચવાનું શરૂ કર્યું. ત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત 130 ડોલર પ્રતિ બેરલ હતી, આવી સ્થિતિમાં આ છૂટ ભારત માટે સસ્તી હતી. જોકે હવે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત 63 ડોલર પ્રતિ બેરલ થઈ ગઈ છે. રશિયાએ પણ તેની છૂટ ઘટાડીને 1.5 થી 2 ડોલર પ્રતિ બેરલ કરી દીધી છે. આટલી ઓછી છૂટમાં ભારતને પહેલા જેવો ફાયદો નથી મળી રહ્યો, ઉપરથી રશિયાથી તેલ લાવવામાં શિપિંગ અને વીમા ખર્ચ પણ વધુ થાય છે. આ જ કારણોસર ભારત હવે ફરીથી સાઉદી, UAE અને અમેરિકા જેવા સ્થિર અને ભરોસાપાત્ર સપ્લાયર્સ પાસેથી તેલ ખરીદી રહ્યું છે, કારણ કે હવે કિંમતમાં પહેલા જેવો મોટો તફાવત રહ્યો નથી.



Source link