મેક્સિકો- ગૃહ યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ, 25 જવાનો સહિત 32 મોત:ફીફા વર્લ્ડ કપ સિટીમાં લોકડાઉન; 20 બેંકો ફૂંકી, રોકેટ લોન્ચર અને હથિયારોનો જથ્થો જપ્ત
મેક્સિકોમાં સુરક્ષા દળોના ઓપરેશનમાં કુખ્યાત ડ્રગ ડોન નેમેસિયો ઓસેગેરા સર્વાંતેસ ઉર્ફે ‘એલ મેંચો’ માર્યો ગયો. ત્યારબાદ 31માંથી 13 રાજ્યોમાં હિંસા ફાટી નીકળી. ઘણી જગ્યાએ રોડબ્લોક લગાવવામાં આવ્યા, ગાડીઓ અને 20થી વધુ સરકારી બેંક શાખાઓમાં આગ લગાડી દેવામાં આવી. જાલિસ્કોમાં લોકડાઉનની સ્થિતિ છે. આ શહેર ફીફા 2026ના યજમાન શહેરોમાં સામેલ છે. અલગ-અલગ શહેરોમાં ઓછામાં ઓછી 32 મોત થઈ છે જેમાં 25 જવાન છે. ઓપરેશન દરમિયાન બખ્તરબંધ ગાડીઓ અને રોકેટ લોન્ચર સહિત ભારે હથિયારો જપ્ત થયા. ઇન્ટરનેશનલ ક્રાઇસિસ ગ્રુપના મેક્સિકો એનાલિસ્ટ ડેવિડ મોરા અનુસાર, આ કાર્યવાહી શેનબામ સરકારની કાર્ટેલ વિરુદ્ધ કડકાઈ અને અમેરિકાના દબાણ બંનેની દ્રષ્ટિએ એક ટર્નિંગ પોઈન્ટ છે. ‘એલ મેંચો’ ના સંબંધીઓ કાર્ટેલની કમાન સંભાળે છે તો હિંસા ચાલુ રહી શકે છે. નિષ્ણાતો 1990ના દાયકામાં કોલંબિયામાં કાર બોમ્બ, હત્યાઓ અને વિમાનો પર હુમલા જેવો ઇતિહાસ પુનરાવર્તિત થવાની આશંકા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. મેક્સિકોમાં સેનાએ રવિવારે એક ઓપરેશન ચલાવીને દેશના સૌથી મોટા ડ્રગ માફિયા ડોન એલ મેન્ચોને ઠાર માર્યો હતો. આ પછી દેશભરમાં આગચંપી અને હિંસા શરૂ થઈ ગઈ છે. મેન્ચોના સમર્થકોએ બદલો લેવા માટે હાઈવે જામ કરી દીધો હતો અને વાહનોમાં તોડફોડ કરી હતી. પહેલા પણ આવી હિંસક ઘટનાઓ બની હતી મેક્સિકોમાં પહેલા પણ જ્યારે કોઈ મોટા કાર્ટેલ નેતાને પકડવામાં આવ્યો કે મારવામાં આવ્યો છે, ત્યારે સરકાર અને કાર્ટેલ વચ્ચે હિંસક અથડામણ થઈ છે. ઘણીવાર ગેંગની અંદર જ સત્તાની લડાઈ શરૂ થઈ જાય છે, જેનાથી સ્થિતિ વધુ બગડી જાય છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે એલ મેન્ચોના મૃત્યુ પહેલાં 2016માં સિનાઓલા કાર્ટેલના ડોન એલ ચાપોની ધરપકડ અને 2024માં અલ માયોની ધરપકડ સમયે પણ દેશમાં આવું જ થયું હતું. 2019માં જ્યારે અલ ચાપોના પુત્ર ઓવિડિયો ગુઝમેનને પકડવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે તેના ગુર્ગોએ કુલિયાકાન શહેરને કલાકો સુધી બંધક બનાવી લીધું હતું અને સરકારે તેને છોડવો પડ્યો હતો. તેથી હવે પણ ડર છે કે પરિસ્થિતિ વધુ બગડી શકે છે. હવે તે આ વાત પર નિર્ભર કરશે કે જાલિસ્કો કાર્ટેલ પાસે નવો નેતા સ્પષ્ટપણે નક્કી છે કે નહીં. જો આંતરિક લડાઈ શરૂ થઈ તો લોહીયાળ સંઘર્ષ વધુ વધી શકે છે. મેક્સિકો પર કાર્યવાહી કરવા માટે ટ્રમ્પ દબાણ કરી રહ્યા હતા જાલિસ્કો કાર્ટેલ (CJNG) કાર્ટેલ 2009માં બન્યું હતું. એલ મેન્ચોની આગેવાની હેઠળ, તે મેક્સિકોનું સૌથી મોટું ડ્રગ નેટવર્ક બની ગયું હતું. તે કોકેઈન, મેથામ્ફેટામાઇન અને તાજેતરના વર્ષોમાં ફેન્ટાનાઇલ જેવી સિન્થેટિક ડ્રગ્સ અમેરિકા મોકલતું હતું. ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સના રિપોર્ટ અનુસાર, મેન્ચોના મૃત્યુથી મેક્સિકો અને અમેરિકાના સંબંધોમાં સુધારો થઈ શકે છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ મેક્સિકો પર દબાણ કરી રહ્યા હતા કે તે કાર્ટેલ વિરુદ્ધ કડક કાર્યવાહી કરે. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી હતી કે જો કડક પગલાં લેવામાં નહીં આવે તો તેઓ સૈન્ય કાર્યવાહી પર પણ વિચાર કરી શકે છે. આ જ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં ટ્રમ્પ એડમિનિસ્ટ્રેશને કાર્ટેલને વિદેશી આતંકવાદી સંગઠન જાહેર કર્યું. મેક્સિકો સરકારે સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે અમેરિકી હુમલાથી દેશની સાર્વભૌમત્વનું ઉલ્લંઘન થશે, પરંતુ ગુપ્ત માહિતીના સ્તરે બંને દેશો વચ્ચે સહયોગ વધ્યો છે. મેક્સિકોથી અમેરિકામાં થાય છે ડ્રગ્સની તસ્કરી મેક્સિકોને દુનિયાના સૌથી મોટા ડ્રગ તસ્કરી નેટવર્કનો ગઢ માનવામાં આવે છે, જ્યાંથી કોકેઈન, હેરોઈન, મેથ અને ફેન્ટેનાઈલ જેવા અત્યંત ખતરનાક ડ્રગ્સ અમેરિકા સુધી પહોંચે છે. અમેરિકી એજન્સીઓ અનુસાર, દેશમાં ડ્રગ્સનો સૌથી મોટો સપ્લાય મેક્સિકન કાર્ટેલ્સ દ્વારા થાય છે. અમેરિકા દુનિયાનું સૌથી મોટું ડ્રગ માર્કેટ છે. દર વર્ષે લાખો લોકો નશાની લતનો શિકાર બને છે અને ફેન્ટેનાઈલ જેવી દવાઓથી હજારો મૃત્યુ થાય છે. અમેરિકી સરકાર પર સતત દબાણ રહે છે કે ડ્રગ તસ્કરી પર કડક પગલાં લેવામાં આવે અને આ જ કારણોસર તેની નજર મેક્સિકોમાં હાજર કાર્ટેલ્સ પર રહે છે. બીજી તરફ, કાર્ટેલ્સ મેક્સિકોમાં એટલા શક્તિશાળી બની ગયા છે કે ઘણા વિસ્તારોમાં તેઓ પોલીસ અને સરકારને પડકારે છે. હથિયારબંધ ગેંગ, ધમકી, ભ્રષ્ટાચાર અને હિંસાના કારણે સ્થાનિક પ્રશાસન પણ ઘણીવાર તેમને રોકી શકતું નથી. ઘણા કાર્ટેલ્સ તો પોતાને શેડો ગવર્નમેન્ટની જેમ ચલાવે છે. ટ્રમ્પ પણ ડ્રગ કાર્ટેલને ખતમ કરવાની ધમકી આપી ચૂક્યા છે વેનેઝુએલા પર કાર્યવાહી કર્યા પછી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ધમકી આપતા કહ્યું કે તેમનું પ્રશાસન ટૂંક સમયમાં જમીન પર હાજર ડ્રગ કાર્ટેલને નિશાન બનાવવા માટે કાર્યવાહી શરૂ કરશે. ટ્રમ્પે ફોક્સ ન્યૂઝને આપેલા એક ઇન્ટરવ્યુમાં દાવો કર્યો હતો કે મેક્સિકો પર ડ્રગ કાર્ટેલનો કબજો છે. આ અમેરિકામાં દર વર્ષે 2.5 લાખથી 3 લાખ લોકોના મોતનું કારણ બની રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે સમુદ્ર માર્ગેથી ડ્રગ્સની તસ્કરીને 97% સુધી રોકી દેવામાં આવી છે, તેથી હવે જમીન પર કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. જોકે, તેમણે યોજનાઓ વિશે વધુ કોઈ માહિતી આપી ન હતી. મેક્સિકોના રાષ્ટ્રપતિ ક્લાઉડિયા શીનબૉમે ટ્રમ્પના નિવેદનોનો સખત જવાબ આપ્યો છે. તેમણે માદુરોની ધરપકડ બાદ કહ્યું કે અમેરિકા કોઈ પણ ક્ષેત્રનો માલિક નથી. ન્યૂ જનરેશન કાર્ટેલ પાસે મશીન ગન, ટેન્ક પણ હાજર ધ ગાર્ડિયનના એક રિપોર્ટ અનુસાર મેક્સિકોના સૌથી મોટા સિનાલોઆ કાર્ટેલ પાસે 600થી વધુ વિમાન અને હેલિકોપ્ટર છે. આ સંખ્યા મેક્સિકોની સૌથી મોટી એરલાઇન્સ એરો મેક્સિકો કરતાં પાંચ ગણી વધારે છે. કાર્ટેલ્સ હવે ડ્રોન અને આર્મર્ડ વાહનો પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. જેમ કે જલિસ્કો ન્યૂ જનરેશન કાર્ટેલ (CJNG) પાસે મશીન ગન, ટેન્ક અને બોડી આર્મરથી સજ્જ જૂથો છે. કુલ મળીને, કાર્ટેલ્સની ખાનગી સેના અથવા સભ્યોની સંખ્યા 2022-2023માં 160,000 થી 185,000 અંદાજવામાં આવી હતી, જે મેક્સિકોમાં પાંચમી સૌથી મોટી નોકરીદાતા બનાવે છે. મેક્સિકો ગૃહ મંત્રાલયના 2022ના અહેવાલ મુજબ, કાર્ટેલ પાસે AK-47 અને M-80 જેવી એસોલ્ટ રાઇફલોનો મોટો જથ્થો છે. દર વર્ષે સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા ડ્રગ કાર્ટેલના કબજામાંથી 20 હજારથી વધુ એસોલ્ટ રાઇફલો જપ્ત કરવામાં આવે છે.
Source link
