US President Donald Trump Warning; Iraq Nouri Al Maliki Prime Minister Appointment; Support Withdrawal Threat

મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવ વચ્ચે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી છે કે જો ઇરાક પૂર્વ વડાપ્રધાન નૂરી અલ-મલિકીને ફરીથી વડાપ્રધાન બનાવશે, તો અમેરિકા ઇરાકથી પોતાનો સમર્થન પાછો ખેંચી લેશે.

ટ્રમ્પે પોતાના ટ્રુથ સોશિયલ પ્લેટફોર્મ પર પોસ્ટમાં લખ્યું, “હું સાંભળી રહ્યો છું કે મહાન દેશ ઇરાક ખૂબ જ ખોટો નિર્ણય લઈ શકે છે અને નૂરી અલ-મલિકીને ફરીથી વડાપ્રધાન બનાવી શકે છે.” તેમણે કહ્યું કે મલિકીના પાછલા કાર્યકાળમાં ઇરાક ગરીબી અને હિંસામાં ડૂબી ગયું હતું. આવું ફરીથી થવા દેવું ન જોઈએ.

ટ્રમ્પે આગળ કહ્યું કે મલિકીની નીતિઓ અને વિચારધારા પાગલ જેવી છે. જો તેઓ ચૂંટાયા, તો અમેરિકા ઇરાકની મદદ નહીં કરે. અમેરિકી સહાયતા વિના ઇરાક પાસે સફળતા, સમૃદ્ધિ કે આઝાદીની કોઈ સંભાવના રહેશે નહીં.

મલિકી પૂર્વ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ બરાક ઓબામા સાથે હાથ મિલાવતા. તસવીર- 7 એપ્રિલ 2009.

મલિકી શિયા નેતા છે, ઈરાનના નજીકના સહયોગી મનાય છે

મલિકીએ 2006 થી 2014 સુધી ઇરાકના વડાપ્રધાન તરીકે કામ કર્યું. એવું માનવામાં આવે છે કે તેમના સમયમાં જ ઇરાકમાં સાંપ્રદાયિક હિંસા, રાજકીય અસ્થિરતા અને ISIS જેવા ઉગ્રવાદી જૂથોનો ઉદય થયો હતો.

આ પહેલા રવિવારે અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ વર્તમાન ઇરાકી વડાપ્રધાન મોહમ્મદ શિયા અલ-સુદાની સાથે ફોન પર વાત કરી. રુબિયોએ કહ્યું કે તેઓ આશા રાખે છે કે આગામી સરકાર મિડલ ઇસ્ટમાં શાંતિ લાવે.

મલિકી શિયા નેતા છે અને ઈરાનના સૌથી નજીકના સહયોગી માનવામાં આવે છે. ટ્રમ્પ ઈરાનને પોતાનો મોટો દુશ્મન માને છે. તેમને ડર છે કે મલિકીની વાપસીથી ઈરાકમાં ઈરાનનો પ્રભાવ વધુ વધી જશે.

ઈરાકમાં વડાપ્રધાન પદ પર અટકેલો વિવાદ

ઈરાકમાં સંસદીય ચૂંટણી 11 નવેમ્બર 2025ના રોજ થઈ ચૂકી છે. આ ઈરાકની 329 સભ્યોવાળી સંસદ માટેની ચૂંટણી હતી, જે રાષ્ટ્રપતિની પસંદગી કરે છે અને પછી વડાપ્રધાનની નિમણૂક થાય છે.

વડાપ્રધાન મોહમ્મદ શિયા અલ-સુદાનીના ગઠબંધને સૌથી વધુ બેઠકો જીતી (લગભગ 46 બેઠકો), પરંતુ કોઈ પણ ગઠબંધન બહુમતીમાં આવ્યું નહીં. તેથી સરકાર બનાવવા માટે ગઠબંધન અને વાતચીત ચાલી રહી છે.

રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી 28 કે 29 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ નિર્ધારિત હતી, પરંતુ કુર્દ બ્લોક્સમાં ઉમેદવાર પર સહમતિ ન હોવાને કારણે તેને મુલતવી રાખવામાં આવી છે. શિયા ગઠબંધને 24 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ પૂર્વ વડાપ્રધાન મલિકીને વડાપ્રધાન પદ માટે નામાંકિત કર્યા છે, જેના પર અમેરિકાએ નારાજગી વ્યક્ત કરી છે.

પૂર્વ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ જ્યોર્જ ડબલ્યુ બુશ અને મલિકી એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન હાથ મિલાવતા.

મલિકીએ જ સદ્દામ હુસૈનની ફાંસીને મંજૂરી આપી હતી

મલિકી ઇરાકની ઇસ્લામિક પાર્ટીના લાંબા સમયથી નેતા રહ્યા છે. તેઓ 2006 થી 2014 સુધી ઇરાકના વડાપ્રધાન રહ્યા, જે પોસ્ટ-સદ્દામ હુસૈન યુગમાં સૌથી લાંબો કાર્યકાળ છે. તેમણે બે ટર્મ પૂરી કરી.

2003માં અમેરિકાના નેતૃત્વમાં સદ્દામ હુસૈનની સત્તા સમાપ્ત થયા પછી ઇરાકમાં અરાજકતા અને સાંપ્રદાયિક હિંસા વધી ગઈ હતી.

2006માં ઇબ્રાહિમ અલ-જાફરીના રાજીનામા પછી મલિકીને સમજૂતીના ભાગરૂપે વડાપ્રધાન તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા. શરૂઆતમાં તેમણે રાષ્ટ્રીય એકતા સરકાર બનાવી, જેમાં શિયા, સુન્ની અને કુર્દ સામેલ હતા. 2006માં જ મલિકીએ સદ્દામ હુસૈનની ફાંસીને મંજૂરી આપી.

2007-2008માં અમેરિકી સૈનિકોની સંખ્યામાં વધારા સાથે મળીને તેમણે અલ-કાયદા ઇન ઇરાક અને શિયા મિલિશિયા વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરી. 2008માં મિલિશિયા વિરુદ્ધ ઓપરેશનનું નેતૃત્વ તેમણે પોતે કર્યું, જેને સફળ માનવામાં આવ્યું.

મલિકી પર ભ્રષ્ટાચાર અને ભાઈ-ભત્રીજાવાદના આરોપો લાગી ચૂક્યા છે

ઇરાકના વિવેચકોનું કહેવું છે કે તેમણે શિયા જૂથોને વધુ તાકાત આપી. સુન્ની કુર્દોને પાછળ ધકેલી દીધા, જેનાથી સુન્ની સમુદાયમાં અસંતોષ વધ્યો, જે પાછળથી ISIS ના ઉદયનું કારણ બન્યો.

તેમણે સેના, પોલીસ અને ન્યાયપાલિકામાં પોતાના વફાદારોને સ્થાન આપ્યું. તેમના પર ભ્રષ્ટાચાર અને ભાઈ-ભત્રીજાવાદના આરોપો લાગ્યા. વિરોધીઓને દબાવવા માટે કાયદાઓનો ઉપયોગ કર્યો.

ઈરાન સાથેના મજબૂત સંબંધોને કારણે અમેરિકા અને સુન્ની જૂથોમાં અસંતોષ રહ્યો. 2014 માં સંસદીય ચૂંટણી જીતવા છતાં દબાણમાં રાજીનામું આપવું પડ્યું અને હૈદર અલ-અબાદી વડાપ્રધાન બન્યા.

અલ-મલિકી પોતાની યુવાવસ્થા દરમિયાન.

ઇરાકને સુરક્ષા સહાયતા આપે છે અમેરિકા

અમેરિકા ઇરાકને અનેક પ્રકારનો ટેકો આપે છે. જેમાં સુરક્ષા, આર્થિક વિકાસ, માનવીય સહાયતા અને રાજકીય સ્થિરતાનો સમાવેશ થાય છે.

અમેરિકા-ઇરાક સ્ટ્રેટેજિક ફ્રેમવર્ક એગ્રીમેન્ટ એક મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય કરાર છે, જે 2008માં જ્યોર્જ ડબલ્યુ. બુશ પ્રશાસન અને ઇરાકી સરકાર (તત્કાલીન વડાપ્રધાન નૂરી અલ-મલિકી) વચ્ચે થયો હતો. તેના પર નવેમ્બર 2008માં હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા અને જાન્યુઆરી 2009થી તે લાગુ પડ્યો હતો.

આ સમર્થન અમેરિકા-ઇરાક સ્ટ્રેટેજિક ફ્રેમવર્ક એગ્રીમેન્ટ હેઠળ ચાલે છે. 2026માં ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના સમયમાં તેને કેટલીક શરતો સાથે જારી કરવામાં આવ્યું હતું.