Trump Takes Action on Iran; US Warns of Options at UNSC
વોશિંગ્ટન ડીસી/તેહરાન1 કલાક પેહલા
- કૉપી લિંક
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) ની કટોકટીની બેઠકમાં અમેરિકાએ ગુરુવારે ઈરાનને કડક સંદેશ આપ્યો છે. અમેરિકી રાજદૂત માઈક વોલ્ટ્ઝે કહ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ઈરાનમાં વિરોધ પ્રદર્શનો પર થઈ રહેલી ક્રૂર દમનકારી કાર્યવાહીને રોકવા માટે તમામ વિકલ્પો ખુલ્લા છે.
તેમણે ઈરાનના લોકોની બહાદુરીની પ્રશંસા કરી અને કહ્યું કે ઈરાનના લોકોએ ઇતિહાસમાં ક્યારેય પણ આ રીતે આઝાદીની માંગણી કરી નથી. વોલ્ટ્ઝે કહ્યું, ‘ટ્રમ્પ કાર્યવાહી કરનાર વ્યક્તિ છે, લાંબી-લાંબી વાતો કરનાર નહીં.’
તેમણે ચેતવણી આપી કે ઈરાનના નેતૃત્વને ખબર હોવી જોઈએ કે અમેરિકા આ નરસંહારને રોકવા માટે કોઈ પણ પગલું ભરી શકે છે. 15 સભ્યોની સુરક્ષા પરિષદની આ બેઠકમાં ઈરાનના ઉપ-રાજદૂતે જવાબ આપ્યો કે તેમનો દેશ સંઘર્ષ નથી ઈચ્છતો, પરંતુ જો અમેરિકા તરફથી કોઈ આક્રમક પગલું ભરવામાં આવ્યું તો ઈરાન જવાબ આપશે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ઈરાનના રાજદૂત અને ઉપ કાયમી પ્રતિનિધિ ગુલામ હુસૈન દર્જી ગુરુવારે ન્યૂયોર્કમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની બેઠક દરમિયાન બોલતા.
અમેરિકાએ ઈરાન સરકારની કાર્યવાહી પર સવાલ ઉઠાવ્યા
UN માં અમેરિકાના પ્રતિનિધિ માઈક વોલ્ટ્ઝે બેઠકમાં ઈરાન સરકારની કાર્યવાહીની ટીકા કરી. તેમણે કહ્યું કે ઈરાનમાં ઇન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટને કારણે એ જાણવું મુશ્કેલ બન્યું છે કે સુરક્ષા દળોએ પ્રદર્શનકારીઓ પર કેટલી કડકાઈ કરી છે.
વોલ્ટ્ઝે કહ્યું, ઈરાન સરકારનો આ દાવો કે તાજેતરમાં થયેલા પ્રદર્શનો પાછળ વિદેશી તાકાતો છે, તે દર્શાવે છે કે ઈરાની સરકાર પોતાના જ લોકોથી ડરી રહી છે. સાથે જ બધો દોષ બીજા પર ઢોળી રહી છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મહાસચિવ એન્ટોનિયો ગુટેરેસે સુરક્ષા પરિષદમાં ઈરાન સાથેના તણાવ પર ચર્ચા દરમિયાન સંયમ રાખવા વિનંતી કરી.
વ્હાઇટ હાઉસે કહ્યું- ટ્રમ્પના દબાણથી 800 લોકોની ફાંસી અટકી
ટ્રમ્પે ઘણી વખત ઈરાનને ચેતવણી આપી હતી કે જો પ્રદર્શનકારીઓની હત્યા ચાલુ રહેશે તો ગંભીર પરિણામો ભોગવવા પડશે. ગુરુવારે ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે હત્યાઓ હવે ઓછી થઈ રહી છે. વ્હાઇટ હાઉસે પણ પુષ્ટિ કરી કે ટ્રમ્પના દબાણ બાદ ઈરાને 800 લોકોની ફાંસીની યોજના રોકી દીધી છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સહાયક મહાસચિવ માર્થા પોબીએ પરિષદને જણાવ્યું કે આ પ્રદર્શનો ઝડપથી ફેલાયા. તેમાં ઘણું જાન-માલનું નુકસાન થયું છે. માનવાધિકાર સંગઠનો અનુસાર, અત્યાર સુધીમાં 3,428 પ્રદર્શનકારીઓને મારી નાખવામાં આવ્યા છે, જ્યારે 18,000 થી વધુ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. જોકે, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર આ આંકડાઓની પુષ્ટિ કરી શક્યું નથી.
તેમણે ઈરાન સરકારને અપીલ કરી છે કે પ્રદર્શન સંબંધિત કેસોમાં કોઈપણ ફાંસીને રોકવામાં આવે. તમામ મૃત્યુની પારદર્શક તપાસ થાય અને કેદીઓ સાથે માનવીય વ્યવહાર કરવામાં આવે.
વ્હાઇટ હાઉસના પ્રેસ સચિવ કેરોલિન લીવિટે બ્રીફિંગ દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રપતિ અને તેમની ટીમે ઈરાની શાસનને કહ્યું છે કે જો હત્યાઓ ચાલુ રહેશે તો તેના ગંભીર પરિણામો આવશે.
ઈરાનનો જવાબ: સંઘર્ષ નથી જોઈતો, પરંતુ હુમલો થયો તો કાર્યવાહી કરીશું
સુરક્ષા પરિષદની બેઠકમાં ઈરાને અમેરિકી આરોપોને સદંતર નકારી કાઢ્યા. સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ઈરાનના ઉપ રાજદૂત ગુલામ હુસૈને કહ્યું કે અમેરિકા ખોટી માહિતી ફેલાવી રહ્યું છે અને જાણી જોઈને અશાંતિને હિંસા તરફ વાળી રહ્યું છે.
ગુલામ હુસૈને સુરક્ષા પરિષદને કહ્યું કે, ઈરાન ન તો તણાવ વધારવા માંગે છે અને ન તો સંઘર્ષ ઈચ્છે છે. તેમણે ચેતવણી આપી કે ‘કોઈપણ પ્રકારની કાર્યવાહીનો નિર્ણાયક અને કાયદેસર જવાબ આપવામાં આવશે.’ તેમણે કહ્યું કે આ ધમકી નથી, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ આપવામાં આવેલું નિવેદન છે.
ઈરાની રાજદૂતે આરોપ લગાવ્યો કે અમેરિકા માનવાધિકારોની આડમાં શાસન બદલવા અને હુમલો કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. તેમણે અમેરિકામાં થયેલા માનવાધિકાર ઉલ્લંઘનોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો, જેમાં મિનેસોટા રાજ્યમાં એક ઇમિગ્રેશન અધિકારીએ રેની ગુડની હત્યાને ગોળી મારી દીધી હતી.
ઈરાની-અમેરિકન પત્રકાર અને લેખિકા મસીહ અલીનેજાદ ગુરુવારે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મુખ્યાલયમાં ઈરાનમાં થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનો પર બોલતા.
રશિયા બોલ્યું- અમેરિકા ઈરાનના આંતરિક મામલાઓમાં દખલ આપી રહ્યું છે
રશિયાએ અમેરિકાની ટીકા કરી. સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં રશિયન રાજદૂત વાસિલી નેબેન્ઝિયાએ કહ્યું કે અમેરિકા આ બેઠકનો ઉપયોગ ઈરાનના આંતરિક મામલાઓમાં દખલ અને આક્રમકતાને યોગ્ય ઠેરવવા માટે કરી રહ્યું છે.
નેબેન્ઝિયાએ ચેતવણી આપી કે સૈન્ય કાર્યવાહીથી સ્થિતિ વધુ બગડી શકે છે અને આખો પ્રદેશ લોહીયાળ સંઘર્ષમાં ડૂબી શકે છે, જેની અસર આસપાસના અન્ય દેશો પર પણ પડશે. રશિયાએ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના તમામ 193 સભ્ય દેશોને મોટા સંઘર્ષને રોકવા અપીલ કરી.
ફ્રાન્સ અને બ્રિટને ઈરાનની કાર્યવાહીને ક્રૂર ગણાવી. ફ્રાન્સના રાજદૂત જેરોમ બોનાફોન્ટે કહ્યું કે પ્રદર્શનકારીઓ પર થઈ રહેલા દમનની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નિંદા થવી જોઈએ. તેમણે ઈરાનને નવા પ્રતિબંધોની ચેતવણી આપી.
અમેરિકાએ ઈરાની નેતૃત્વ પર નવા પ્રતિબંધો લગાવ્યા
બેઠક સાથે જ અમેરિકાએ ઈરાનના ટોચના નેતૃત્વ પર નવા પ્રતિબંધોની જાહેરાત કરી. ટ્રમ્પ પ્રશાસને 18 ઈરાની વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ વિરુદ્ધ નવા પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે. તેમાં ઈરાનની સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલના સચિવ અલી લારીજાની અને અન્ય ઘણા અધિકારીઓ સામેલ છે.
અમેરિકાનું કહેવું છે કે આ એ જ લોકો છે, જેમણે પ્રદર્શનો પર ક્રૂર કાર્યવાહીની યોજના બનાવી. અમેરિકી નાણા મંત્રી સ્કોટ બેસેન્ટે તેની જાહેરાત કરતા કહ્યું, ‘રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ ઈરાનના લોકોની સાથે ઊભા છે અને તેમણે નાણા મંત્રાલયને પ્રતિબંધો લગાવવાનો આદેશ આપ્યો છે.’
ઈરાન પહેલાથી જ કડક આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહ્યું છે, જેના કારણે તેની અર્થવ્યવસ્થા વધુ નબળી પડી છે. આ જ આર્થિક સંકટને વર્તમાન વિરોધ-પ્રદર્શનોનું મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે.
ઈરાનની સર્વોચ્ચ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદના સચિવ અલી લારીજાની, તે ઈરાની વ્યક્તિઓમાંથી એક છે જેના પર અમેરિકાએ પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે.
ઈરાનના ઇતિહાસનો સૌથી લાંબો ડિજિટલ બ્લેકઆઉટ
સાયબર સુરક્ષા દેખરેખ સંસ્થા નેટ બ્લોકે જણાવ્યું છે કે ઈરાની સરકારે 8 જાન્યુઆરીથી દેશભરમાં ઇન્ટરનેટની લગભગ સંપૂર્ણ પહોંચ બંધ કરી દીધી છે. આ ડિજિટલ બ્લેકઆઉટ હવે એક સપ્તાહથી વધુ (16 જાન્યુઆરી 2026 સુધી 180 કલાકથી વધુ) ચાલી રહ્યું છે. આ ઈરાનના ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધીના સૌથી લાંબા ડિજિટલ બ્લેકઆઉટમાંથી એક છે.
આ ઇન્ટરનેટ કટ સમગ્ર દેશમાં લાગુ છે, જેમાં તેહરાન, ઇસ્ફહાન, શિરાઝ, કેરમાનશાહ અને અન્ય ઘણા શહેરોનો સમાવેશ થાય છે. કનેક્ટિવિટી સામાન્ય સ્તરથી ઘટીને માત્ર 1% અથવા તેનાથી પણ ઓછી રહી ગઈ છે.
ઘરેલું નેટવર્ક પણ પ્રભાવિત છે. તેનાથી ફોન લાઇન, મોબાઇલ ઇન્ટરનેટ, સોશિયલ મીડિયા અને વેબસાઇટ્સ સુધી પહોંચ લગભગ બંધ થઈ ગઈ છે. નેટ બ્લોકે તેને ડિજિટલ બ્લેકઆઉટ ગણાવ્યું છે અને જણાવ્યું છે કે આ વિરોધ પ્રદર્શનોને નિશાન બનાવતી વધતી ડિજિટલ સેન્સરશીપનો એક ભાગ છે.
તેનાથી લોકોને એકબીજાનો સંપર્ક કરવા, ઘટનાઓની માહિતી શેર કરવા અને દુનિયાને દમનની સચ્ચાઈ બતાવવાનો અધિકાર છીનવી લેવામાં આવ્યો છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે તેનાથી 9 કરોડથી વધુ ઈરાની લોકો દુનિયાથી કપાઈ ગયા છે.
તેહરાનમાં લોકો ડિજિટલ બ્લેકઆઉટને કારણે માહિતી શેર કરી શકતા નથી.
ઈરાનમાં થયેલા પ્રદર્શનોનું કારણ જાણો…
ઈરાનમાં 28 ડિસેમ્બરથી શરૂ થયેલી હિંસા ઘણા કારણોસર ભડકી છે. આ પ્રદર્શનો અત્યાર સુધીના સૌથી મોટા પ્રદર્શનોમાંના એક ગણવામાં આવે છે.
- મોંઘવારી અને આર્થિક સંકટ: ઈરાની ચલણ રિયાલની કિંમત ઇતિહાસમાં સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. 1 અમેરિકી ડોલરની કિંમત લગભગ 1,455,000 થી 1,457,000 રિયાલ (ઓપન માર્કેટ રેટ) થઈ ગઈ છે. ચા, બ્રેડ જેવી રોજિંદી વસ્તુઓ પણ ખૂબ મોંઘી થઈ ગઈ છે (મોંઘવારી 50-70% થી વધુ).
- વેપારીઓની હડતાળ: 28 ડિસેમ્બર 2025 ના રોજ તેહરાનના મોટા બજારના વેપારીઓએ દુકાનો બંધ કરીને વિરોધ શરૂ કર્યો, જે ઝડપથી આખા દેશમાં ફેલાઈ ગયો. લોકો મૂળભૂત જરૂરિયાતો માટે પરેશાન છે.
- સરકાર વિરુદ્ધ ગુસ્સો: લોકો સુપ્રીમ લીડર અયાતુલ્લા ખામેનેઈ અને ઇસ્લામિક રિપબ્લિકની આખી વ્યવસ્થા વિરુદ્ધ નારા લગાવી રહ્યા છે. ઘણા લોકો જૂની રાજાશાહી (શાહનું શાસન) પાછી લાવવાની માગ કરી રહ્યા છે.
- કડક કાર્યવાહી: સુરક્ષા દળોએ ગોળીબાર કર્યો, જેના કારણે હજારો લોકોના મોત થયા (વિવિધ સ્ત્રોતો અનુસાર, અંદાજે 2,000 થી 12,000 સુધી). ઇન્ટરનેટ અને ફોન બંધ કરી દેવામાં આવ્યા, જેનાથી હિંસા વધુ વધી.
- આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ: ઈરાન સરકાર, અમેરિકા અને ઈઝરાયેલને હિંસા ભડકાવવા માટે જવાબદાર ઠેરવી રહી છે. ટ્રમ્પે પ્રદર્શનકારીઓને સમર્થન આપ્યું હતું અને હસ્તક્ષેપ કરવાની ધમકી આપી હતી.
